3 najważniejsze książki o liturgii papieskiej wydane w 2025 roku

Die 16 ianuarii Anno Domini 2026
Sancti Marcelli Papæ et Martyris

Każdego roku przybywa publikacji naukowych poświęconych głównie historycznym i ceremonialnym aspektom liturgii papieskiej. Nierzadko też młodzi badacze poświęcają ceremoniałowi i tradycjom Kurii Rzymskiej swoje doktoraty. Pragniemy zaprezentować trzy, naszym zdaniem, najważniejsze publikacje książkowe wydane w ubiegłym roku, których tematem przewodnim jest Cappella Papale.

I. ŁUKASZ ŻAK, Corpus Christi et Vicarius Christi. I papi rinascimentali e l’eucaristia, Dipartimento di Storia della Chiesa, Pontificia Università della Santa Croce, Collana „Quaderni di Storia della Chiesa” 13, Roma 2025, 390 stron.

Książka księdza Żaka jest pionierskim opracowaniem kwestii wzajemnej ceremonialnej i teologicznej zależności osoby Najwyższego Pasterza i Najświętszej Eucharystii. Autor wykazuje, że kwestia sprawowania przez papieża Mszy świętej zaledwie kilka razy w ciągu roku, nie była wyłącznie, ani przede wszystkim, wynikiem rozwiązań praktycznych, ale wiązała się z dyskusjami teologicznymi dotyczącymi prymatu Biskupa Rzymu. Ksiądz Żak opiera swoją pracę przede wszystkim na źródłach, w tym na nieopublikowanych dotąd dziennikach Paride de Grassiego, papieskiego mistrza ceremonii doby renesansu. Publikacja jest oparta na rozprawie doktorskiej.

II. SIMONE RAPONI, Cerimonie pontificie alla prova. Tra Ancien Régime e Restaurazione, Studium Edizioni, Collana „Pontificia” 2, Roma 2025, 559 stron.

Publikacja księdza Simone Raponiego jest pogłębioną analizą ceremonii papieskich w skomplikowanym momencie „przejścia” liturgii papieskiej do nowej i trudnej rzeczywistości. Autor szczegółowo analizuje tradycyjne elementy ceremoniału papieskiego, takie jak np. konklawe, błogosławieństwa przedmiotów zarezerwowane dla Biskupa Rzymu, czy recepcje przedstawicieli władz świeckich, w czasie pontyfikatów naznaczonych logistycznymi, politycznymi i dyplomatycznymi przeciwnościami. Ksiądz Raponi sięga do wielu dotąd niepublikowanych źródeł, znajdujących się zwłaszcza w Archiwum Apostolskim oraz Archiwum Mistrzów Ceremonii Papieskich. Publikacja jest oparta na rozprawie doktorskiej.

III. ANDREA GAGLIARDUCCI, STEFANO SANCHIRICO, I riti scomparsi dei linguaggi pontifici, con appendice fotografico, Editoriale Romani, Collana „Auxilia Juridica” 11, Savona 2025, 95 stron.

Książka Mons. Stefano Sanchirico (ceremoniarz papieski w trakcie pontyfikatu Papieża Benedykta XVI) oraz Andrea Gagliarducciego jest trzecim tomem trylogii poświęconej „językom papieskim” (linguaggi pontifici) wyrażanym przede wszystkim w ceremoniale papieskim. Publikacja ma charakter popularyzatorski i jest opracowana w formie analiz i opisów dziennikarskich oraz wypowiedzi eksperckich ks. prałata Sanchirico. Autorzy przedstawiają dawne i porzucone głównie w trakcie pontyfikatu Papieża Pawła VI praktyki związane z pochówkiem papieży oraz ich koronacją, a także mianowaniem kardynałów oraz wręczaniem tradycyjnych darów władcom, dyplomatom i duchownym (stocco i berrettone, Agnus Dei, palmy i świece). Książka, podobnie jak dwie poprzednie poświęcone papieskim dziełom miłości (2024) oraz protokołowi dyplomatycznemu (2022), zawiera dodatek fotograficzny.